Het Brabantse dorp Oisterwijk
  en Operatie Market-Garden

De Duitse troepen in Oisterwijk

Tijdens de bezetting zijn er heel wat Duitsers in Oisterwijk waaronder een Duits veldlazareth in de poirterstraat als onderdeel van de 245e I.D. (infanterie-divisie) en een groot Duits geneeskundig bevoorrading depot op de leerfabriek genaamd WVA (Wehrmacht Verplegungs Amt).

De leerfabriek is tevens in gebruik voor de Duitse oorlogsindustrie.

De Duitse luchtmacht staf van de vliegbasis Gilze-Rijen (de grijze heren) zetelde in hotel Bos en Ven en

in de bossen ten oosten van Oisterwijk was in een gebied van ongeveer 390 hectare bos veel Duitse munitie opgeslagen onder de bomen en in bunkers.

De bestrating die hiervoor speciaal door de bossen was aangelegd was onder andere afkomstig van het puin dat overbleef na het Duitse luchtbombardement op Rotterdam van 14 mei 1940.

 

 

De Duitse transporteenheid NSKK, National Sozialistisches Kraftfahr Korps, belast met het transport van de munitie, was aan de rand van de bossen gevestigd langs de Gemullehoekenweg.

Nu nog is tussen de bomen waar deze eenheid toen verbleef een smeerput voor de voertuigen zichtbaar.

Bij het toenmalige rangeergebied net voorbij het treinstation in het dorp werd door de Duitsers regelmatig munitie geladen afkomstig uit het munitiedepot.

Dit karwei werd vaak door Russische krijgsgevangenen gedaan die de Duitsers ondermeer speciaal hiervoor  in Oisterwijk hadden geïnterneerd.

Later, in September en Oktober van 1944, werden ook Oisterwijkers, Tilburgers en andere inwoners uit omliggende plaatsen verplicht ingezet om te helpen op het munitiedepot.

Het ging dan vaak om een strafmaatregel tegen deze burgers die al dan niet iets op hun kerfstok hadden.

 

 

In de periode voor de bevrijding (Oktober 1944) verblijven diverse Duitse eenheden in en rond Oisterwijk.  

Op de terugtocht vanuit Normandië in Frankrijk, vluchtend voor de Geallieerden troepen,  plande de Duitsers een front langs de grens van België met Nederland.

De troepen die langzaam Nederland binnendruppelden werden samengevoegd onder het Duitse Generalkommando, VXXXIII (88) Armee Korps onder leiding van General der Infantrie Hans Reinhard.

Door de Geallieerde operatie Market-Garden komen vanaf half September ook verschillende Duitse troepen door Oisterwijk op hun weg richting de corridor “Hells Highway” om de vijand terug te drijven.

 

 

 

 

 

Onderdelen van de 59e I.D. onder generalleutnant- Poppe en de 245e I.D. onder generalleutnant- Sander verbleven in Oisterwijk en omgeving tijdens de laatste maanden van de bezetting.

In de loop van deze periode hadden de Duitsers ook in het naast gelegen dorp Moergestel, ten oosten van Oisterwijk, nogal wat troepen ondergebracht.

Zij waren ingekwartierd bij particulieren en ondergebracht in grote gebouwen zoals scholen en  loodsen zoals aan de Oisterwijkseweg.

Naargelang de status van de huizen (grootte en ligging) werden deze betrokken door officieren.

In het najaar van 1944 vestigde het Duitse 88ste Armee Korps van de Duitse Wehrmacht zelfs zijn hoofdkwartier in Moergestel.

Dit Duitse korps was oorspronkelijk verantwoordelijk geweest voor de kustverdediging van Nederland en zetelde tijdens de bezetting in De Bilt.

Op landgoed Zonnewende verbleef de bevelhebber van het 88e Armee Korps, General der Infantrie Hans Reinhard.

Zijn korps beschikte toen over het 347e

Infanteriedivisie, 16e Luftwaffe-Felddivisie, 719e Infanteriedivisie , Artilleriekommandeur 119 later

488, de 613e tankcompagnie, het 835ste

Pionierbataljon en de Nachrichten-Abteilung

488. Later werd er nog een 'schnelle Brigade auf

Fahrrädern' ‘snelle fiets brigade’ aan toegevoegd.  

Ook militairen van de 256e Volksgrenadier Divisie onder general-Major Gerhard Franz verbleven in deze periode in Moergestel en Oisterwijk.

Verder lagen leden van Kampfgruppe Chill, 85e I.D. onder leiding van Generalleutnant Kurt Chill in Moergestel.

Voorts passeerde de Duitse 712e I.D. onder leiding van Generalleutnant Friedrich-Wilhelm Neumann

Oisterwijk.

Tijdens de oorlog verbleven Duitse soldaten afkomstig van het front voor ‘erholung’ (herstel/ontspanning) in Oisterwijk.

Meestal gingen ze daarna weer terug naar het front in bijvoorbeeld Rusland of bleven hier in Nederland.

Deze Duitse leger kaart geeft de grenzen weer tussen de verschillende Infanterie Divisies in  Noord-Brabant vanaf September 1944.

Dokter Frans de Sain speelde in de nadagen van de oorlog in Oisterwijk een belangrijke rol als Rode Kruis man.  

Er werd nogal eens een beroep op hem gedaan als er in de omgeving een vliegtuig was neergekomen met gewonde bemanningsleden als resultaat.

Een onderduiker die naast zijn huis bij de paters op de zolder zat ondergedoken werd eten gegeven door een gat in het dak gemaakt vanuit zijn zolder.

 

De dokter onderhield waarschijnlijk door zijn werkzaamheden als gemeente dokter en Rode Kruis man een contact met de Duitse bezetter.

Wellicht met de Duitse leiding van het veldlazareth dat in de buurt van zijn dokters woning was.

Dit Duitse veldlazareth was gevestigd in een gebouw naast het klooster de Catharinenberg in de Poirterstraat.

Het lazereth had staatsarts Dr. Zink als stafhoofd van het lazareth en Dr. Auer was de stafchirurg.

Deze hadden door de aanwezigheid van het WVA middelen en materialen tot hun beschikking waar het de dokter door de schaarste in die dagen wellicht aan ontbrak.

LXXXVIII Korps
General der Infanterie Reinhard, Hans Wolfgang
1888-1950
719 I.D.
Generalleutnant
Sievers, Karl
1892-1961
256 V.G.D.
General-Major
Franz, Gerhard
1902-1975
Kampfgruppe Chill 85 I.D.
Generalleutnant
Chill, Kurt
1895-1976
?
?
59 I.D.
Generalleutnant
Poppe, Wahlter Frits Rudolf
1892-1968
245 I.D.
Generalleutnant
Sander, Erwin
The german troops in Oisterwijk

712 I.D.

Generalleutnant

Friedrich-Wilhelm Neumann

1889-1975